Bez Czarny

Czarny bez (Sambucus nigra) to pospolity w całym kraju krzew, rośnie często na skrajach lasów, łąk i w ogrodach. Dziki bez czarny kwitnie w czerwcu i lipcu, kwiaty ma drobne, kremowobiałe, zebrane w kwiatostany o wyglądzie parasoli. Owoce fioletowoczarne dojrzewają w sierpniu i we wrześniu.

Inne nazwy: bez lekarski, bez apteczny, bez biały, holunder, hyczko, hyćka, bzowina, bzina.

Surowce lecznicze: kwiaty (Sambuci flos) i owoce (Fructus sambuci), czasem kora i korzeń.

Substancje lecznicze:

  • Kwiat czarnego bzu zawiera flawonoidy, kwasy wielofenolowe, kwasy organiczne, aminy, olejek eteryczny, garbniki, sole mineralne i niewyodrębniony dotąd związek o działaniu napotnym.
  • Owoce czarnego bzu są bogate w antocyjany (nadające owocom czarno-fioletowy kolor) garbniki, kwasy wielofenolowe, kwasy organiczne. Zawiera witaminę C i witaminy z grupy B, pektyny oraz ślady olejku eterycznego.

Czarny bez – właściwości lecznicze i działanie

Kwiaty bzu czarnego:

  • moczopędne
  • napotne
  • wzmacniające naczynia

Owoce czarnego bzu:

  • napotne
  • przeciwbólowe
  • rozwalniające

Czarny bez – zastosowanie

Kwiaty czarnego bzu zwiększają ilość wydalanego moczu, a z nim produktów przemiany materii. Powodują obfite pocenie się, co może mieć zastosowanie w leczeniu przeziębień i chorób przebiegających gorączkowo.

Wyciąg z kwiatów czarnego bzu uszczelnia naczynia włosowate, zapobiega ich nadmiernej łamliwości. Może być używany zewnętrznie do płukania gardła i jamy ustnej w przypadkach zapaleń i angin, do przemywania spojówek w przypadkach zapaleń, oraz do kąpieli zdrowotnych i kosmetycznych.

Owoce czarnego bzu także zwiększają ilość wydalanego moczu, mają działanie napotne. Są uważane za lek odtruwający, powodują bowiem łatwiejsze usuwanie toksyn oraz produktów ich przemiany z organizmu. Mają łagodne działanie przeczyszczające.

Działają przeciwbólowo, co może być wykorzystane w leczeniu rwy kulszowej, nerwobólu nerwu trójdzielnego, bólów zębów i migreny.

Kora bzu czarnego ma głównie działanie moczopędne. Od wieków była używana jako lek odchudzający.

Czarny bez na przeziębienie i grypę

Kilka badań klinicznych wykazało, że różne wyciągi z czarnego bzu skracają czas trwania objawów przeziębienia i grypy, ale nie zapobiegają przeziębieniom ani grypie. Skład chemiczny tych ekstraktów i najbardziej skuteczne dawkowanie nie zostały jednak dokładnie określone. Badania te były małe i finansowane przez producentów.

W badaniach laboratoryjnych ekstrakt z czarnego bzu i zawarte w nim flawonoidy wykazał się zdolnością hamowania replikacji ludzkich wirusów grypy, w tym niektórych szczepów grypy. [*]

Nie ma dowodów na to, że ekstrakt z czarnego bzu może zapobiegać COVID-19 lub zmniejszać objawy u osób zakażonych koronawirusem.

Skutki uboczne i działania niepożądane!

Owoce bzu mogą służyć do wyrobu konfitur i soków. Surowe i niedojrzałe owoce czarnego bzu (a także kora, korzenie i liście) nie powinny być spożywane, ponieważ mogą zawierać toksyczne związki (glikozydy cyjanogenne), które mogą powodować nudności, wymioty, biegunkę, osłabienie i zawroty głowy. [*][*]

Nie mogą również być wykorzystywane do wyrobu win i wódek, ponieważ w procesach fermentacji powstają toksyczne frakcje alkoholi, których trujące właściwości mogą spowodować wymioty i omdlenia.

Dziki bez czarny może potencjalnie powodować reakcje alergiczne – katar, kichanie, zatkany nos lub duszność u osób uczulonych na pyłki traw. [*]

Ze względu na brak badań wyciągi z czarnego bzu i pigułki nie powinny być przyjmowane przez kobiety w ciąży lub karmiące piersią. [*]

Dziki bez czarny  – zbiór i suszenie

Kwiat bzu czarnego zbieramy w pełnym rozkwicie w czerwcu i lipcu, ścinając kwiatostany i rozwieszając je na sznurkach lub w suszarniach. Wysuszone kwiaty oddziela się od szypułek (powinny mieć barwę żółtobiałą) i przechowuje w pojemnikach szczelnie zamkniętych.

Owoc bzu czarnego zbierać należy w sierpniu i wrześniu, ścinać całe baldachy. Suszyć początkowo w temp. 30°C, potem 60°C. Po wysuszeniu obrywa się owoce z szypułek. Przechowywać podobnie jak kwiaty.

Korę zdejmuje się z 2-3-letnich pędów jesienią, a następnie suszy w miejscach przewiewnych, ocienionych, lub suszarniach.

Apteczka Ziołowa, L. M. Krześniak, Wyd. Sport i Turystyka

Sosna Zwyczajna

Sosna zwyczajna (Pinus sylvestris) to najpopularniejsze chyba w naszym kraju drzewo. Rośnie w całej strefie umiarkowanej na półkuli północnej. Może osiągać 40 m wysokości. Pojedynczo rosnące okazy owocują w 25

Czytaj więcej »

Pokrzywa Zwyczajna

Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) jest byliną o czterokanciastej łodydze popularną w całym kraju. Rośnie w lasach liściastych, olszynach, zaroślach nad brzegami rzek i jezior. Kwitnie od czerwca do października. Występuje w

Czytaj więcej »

Dziurawiec Zwyczajny – właściwości

Niewiele ziół jest tak dobrze znanych jak dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum). Popularność ta wynika z jego działania i potwierdzonej badaniami naukowymi i doświadczeniem skuteczności w leczeniu lekkiej i umiarkowanej depresji.

Czytaj więcej »
Przewiń do góry