Czosnek Pospolity – właściwości: nie tylko na przeziębienie

Czosnek pospolity (Allium sativum) ma szerokie zastosowanie nie tylko w kuchni, ale dzięki swoim właściwościom był także stosowany jako lek w całej historii starożytnej i współczesnej w celu zapobiegania i leczenia szerokiej gamy schorzeń i chorób. Zjedzony na surowo ma silny, ostry smak, który mocą dorównuje jego właściwościom leczniczym.

Czosnek to odporna bylina należąca do rodzaju Allium i jest blisko spokrewniony z cebulą, cebulką dymką, szalotką, szczypiorkiem, porem i rakkyo (cebulą występującą w Azji).

Czosnek jest jedną z najstarszych uprawianych roślin na świecie. W Starożytności uważano, że właściwości czosnku podnoszą ducha i zwiększają męstwo w boju. Słowianie twierdzili, że chroni przed ukąszeniem żmii. W Chinach był stosowany z cukrem i olejem do usuwania zmęczenia po bardzo ciężkiej pracy. W Egipcie podawano go budowniczym piramid. Afrykańscy rybacy, smarując swe ciała czosnkiem, zabezpieczali się przed krokodylami.

Od dawna też używano go w celach zdrowotnych. W XVI wieku uważano, że może on ochronić przed zachorowaniem na dżumę i gruźlicę, a także przed zatruciami. Podczas epidemii takich jak cholera i gruźlica oraz podczas I wojny światowej, gdzie był stosowany na rany jako środek antyseptyczny oraz leczenia czerwonki spowodowanej złymi warunkami sanitarnymi w okopach.

Nazwa łacińska: Allium sativum

Inne nazwy: czosnek właściwy

Surowce lecznicze: świeże cebulki (ząbki)

Skład czosnku:

Olejek eteryczny, w skład którego wchodzą organiczne związki siarki, takie jak skordynina i alliina, która po przekrojeniu lub rozgnieceniu czosnku rozpadająca się do allicyny (rozpadowi temu zawdzięcza on swój charakterystyczny zapach). Allicyna to substancja biologicznie aktywna, hamuje zlepianie się płytek krwi, obniża stężenie lipidów i cholesterolu, działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo.

Ponadto:

  • adenozyna – związek organiczny, jeden ze składników kwasów nukleidowych; wzmacnia działalność serca; hamuje związek organiczny,
  • garlicyna – działa przeciwbakteryjnie,
  • flawonoidy, flawony, związki śluzowe, cukry, pektyny i sole mineralne.

Wartości odżywcze czosnku:

Czosnek jest doskonałym źródłem witaminy B1 i B6 (pirydoksyny). Jest również bardzo dobrym źródłem manganu, selenu i witaminy C. Ponadto czosnek jest dobrym źródłem innych minerałów, w tym związków fosforu, wapnia, potasu, żelaza, selenu, magnezu i miedzi.

Na rynku suplementy czosnku są dostępne jako w kapsułki, tabletki i czosnek granulowany.

Działanie lecznicze czosnku:

  • dezynfekujące
  • obniżające ciśnienie tętnicze krwi
  • żołądkowe
  • poprawiające przemianę materii
  • przeciwgrzybicze

Czosnek właściwości lecznicze

Czosnek jako antybiotyk

Czosnek pospolity jest naturalnym antybiotykiem. Ma silne właściwości bakteriobójcze i to w bardzo niewielkich stężeniach. Czosnek ma także właściwości przeciwgrzybicze, niszczy grzyby i pierwotniaki. Spożywany doustnie niszczy drobnoustroje przewodu pokarmowego, a jeszcze silniej układu oddechowego. Domowy antybiotyk z czosnku może być używany do leczenia biegunek bakteryjnych, a także zapaleń gardła, krtani i oskrzeli.

Czosnek na przeziębienie i grypę

W badaniach laboratoryjnych wykazano, że czosnek hamuje niektóre wirusy grypy i przeziębienia, a jedno badanie kliniczne sugeruje, że regularne spożycie suplementy czosnku (180 mg allicyny z posiłkiem przez trzy miesiące) może pomóc w zapobieganiu przeziębieniom. [*]

Czosnek na koronawirusa

Aktualnie nie ma dowodów na to, że spożywanie czosnku lub przyjmowanie suplementu czosnkowego może pomóc w zapobieganiu lub leczeniu COVID-19, jak zauważono na stronie internetowej Światowej Organizacji Zdrowia Choroba koronawirusowa (COVID-19): Pogromcy mitów (strona w języku angielskim).

Czosnek obniża ciśnienie i cholesterol

Właściwości lecznicze czosnku mogą obniżać ciśnienie tętnicze krwi u osób z nadciśnieniem tętniczym i zmniejszać napięcie mięśni gładkich naczyń oraz działa przeciwmiażdżycowo. Czosnek nie tylko poprawia przemianę tłuszczów w organizmie, ale także zapobiega odkładaniu się w ścianach naczyń złogów cholesterolu

U badanych, którzy przez 4 miesiące przyjmowali ekstrakt z czosnku, badacze zaobserwowali, że suplementacja ekstraktem czosnku poprawiła profil lipidów we krwi, wzmocniła potencjał antyoksydacyjny krwi i znacznie zmniejszyła skurczowe i rozkurczowe ciśnienia krwi. Ekstrakt z czosnku doprowadził również do obniżenia poziomu produktu utleniania (MDA) w próbkach krwi, co wykazuje zmniejszone reakcje utleniania w organizmie. Naukowcy dodali jednak, że ich badanie było małe i należy wykonać więcej testów. [*]

W innych badaniach czosnek obniżył całkowity poziom cholesterolu w surowicy o około 4-5%. Wydaje się, że na obniżenie poziomu cholesterolu wpływa obniżenie trójglicerydów o 6-22% (szczególnie zmniejszenie lipoprotein VLDL, bez wpływu na poziom cholesterolu LDL (zły) lub HDL (dobry)). Ustalenia te opierają się na dwóch meta-analizach badań na ludziach, w których badano różne rodzaje produktów czosnkowych i różne dawki. [*][*]

Należy jednak zaznaczyć, że czosnek może spowolnić rozwój  miażdżycy tętnic, ale sam czosnek prawdopodobnie nie wystarcza do leczenia osób ze znacznie podwyższonym poziomem cholesterolu.

Czosnek na wątrobę i żołądek

Czosnek działa pobudzająco  na żołądek i wątrobę, zwiększa ilość wytwarzanego soku żołądkowego i żółci, co poprawia trawienie. Znosząc skurcze mięśni gładkich przewodu pokarmowego i dróg żółciowych, ułatwia przepływ żółci do dwunastnicy, znosi kolki i bóle brzucha.

Może być wykorzystany w leczeniu przewlekłych nieżytów żołądka z niedokwaśnością soku żołądkowego oraz w stanach upośledzonego wytwarzania żółci.

Czosnek na pasożyty

Czosnek niszczy pasożyty przewodu pokarmowego, a lewatywa z czosnku może być stosowana do walki z owsikami u dzieci. Czosnek dezynfekuje także drogi moczowe i niszczy bakterie oporne na antybiotyki.

Związki czynne czosnku znoszą bóle głowy i ułatwiają zasypianie.

Stosowany zewnętrznie może być pomocny w leczeniu trudno gojących się ran, ropni, czyraków. Spożywanie wyciągu z czosnku może pomóc zapobiec ukąszeniom owadów.

Czosnek – przeciwwskazania i skutki uboczne

Czosnek jest uznawany za ogólnie bezpieczny, a alergie są rzadkie.

Mogą jednak wystąpić inne skutki uboczne, szczególnie w przypadku stosowania nadmiernych dawek. Należą do nich zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym niestrawność, zgaga, gazy, nudności i wymioty. Rzadko zgłaszano również zaczerwienienie twarzy, szybki puls, zawroty głowy, alergie i bezsenność.

Pacjenci z zaburzeniami krzepnięcia powinni unikać terapeutycznych dawek czosnku. Chociaż zwykłe spożycie dietetyczne może być bezpieczne, to jednak należy zaprzestać stosowania suplementów czosnkowych w dużych dawkach tydzień przed operacją, ponieważ zwiększa się ryzyko krwawienia.

Jeśli używasz zioła w celu obniżenia cholesterolu, sprawdź jego poziom po trzech miesiącach.

Zalecana dzienna ilość czosnku wynosi od połowy do jednego całego ząbka dziennie (około 3000-6000 mcg allicyny).

Jak pozbyć się zapachu czosnku z ust?

Nieświeży oddech często jest jedynym działaniem niepożądanym czosnku. Dla złagodzenia przykrego zapachu czosnku można polecać jednoczesne spożywanie z nim 1 łyżeczki mielonego kminku, czarnuszki lub natki pietruszki.

Kiedy wykopać czosnek?

Główki czosnku można wykopać w końcu września i w październiku, kiedy już obumierają liście.

Jeśli szukasz czosnku w sklepie, nie kupuj miękkiego czosnku, wykazującego oznaki rozkładu lub zaczynającego kiełkować.

Jak przechowywać czosnek?

Czosnek najlepiej przechowywać w temperaturze pokojowej, w nieosłoniętym pojemniku, w chłodnym, ciemnym miejscu, z dala od ciepła i światła słonecznego. Przechowywanie go w ten sposób pomoże zapobiec kiełkowaniu. Cała główka czosnku powinna się utrzymać przez okres od dwóch tygodni do dwóch miesięcy, w zależności od wieku i odmiany. Po rozdzieleniu główki znacznie skraca się jego okres przydatności do zaledwie kilku dni.

Apteczka Ziołowa, L. M. Krześniak, Wyd. Sport i Turystyka

Mięta Pieprzowa

Mięta pieprzowa (Mentha piperita) jest rośliną stosunkowo młodą, pojawiła się w końcu XVII wieku jako wynik krzyżówki międzygatunkowej w południowej Anglii. Rośliny o podobnym działaniu znane były już w starożytnej Grecji. Jest

Czytaj więcej »

Skrzyp Polny

Skrzyp polny (Equisetum arvense) Inne gatunki to skrzyp leśny (Equisetum silvaticum) o pędach silnie rozgałęzionych i często zwisających, skrzyp olbrzymi (Equisetum maximum) o białych międzywęźlach, łąkowy (o sinozielonych pędach – Equisetum pratense) oraz skrzyp

Czytaj więcej »

Krwawnik Pospolity

Popularny w całym kraju krwawnik pospolity (Achillea millefolium), występuje na łąkach, miedzach pól, nieużytkach. W stanie naturalnym występuje w całej Europie, w Azji, Ameryce i Australii. Już starożytni Grecy i Etruskowie

Czytaj więcej »
Przewiń do góry