Melisa Lekarska – właściwości lecznicze, działanie, przeciwwskazania

Herbata z melisy to naturalny środek leczniczy popularny na całym świecie. Ma łagodny smak z nutą cytryny i mięty. Dopełnieniem pysznego smaku są liczne właściwości melisy, które sprawiają, że herbata ta jest doskonałym środkiem leczniczym na dolegliwości. Obecnie jest używana w ziołolecznictwie zarówno jako środek uspokajający i nasenny, jak i wzmacniający trawienie.

Melisa lekarska (Melissa officinalis) jest ziołem z tej samej rodziny co mięta (Lamiaceae). Rośnie dziko w płd. Europie, płn. Afryce, Azji Mniejszej i płd. Szwajcarii, jest także uprawiana.

W starożytności uważana była za środek wzmacniający i wypędzający melancholię. Melisa po grecku oznacza pszczołę, była ceniona przez pszczelarzy, którzy nacierali nią ule przed wpuszczeniem pszczół.

Obecnie w kuchniach wielu narodów jest używana jako przyprawa do sałat, zup, mięs, napojów, herbaty. Można użyć melisy do marynowania kurczaka lub ryby, albo aromatyzowania pieczonych potraw i dżemów.

Inne nazwy: rojownik lekarski, matecznik, pszczelnik.

Surowce lecznicze: ziele melisy, które po zgnieceniu ma zapach cytryny.

Substancje lecznicze: kwas rozmarynowy, olejki eteryczny (cytral, cytronelal, linalol, geraniol i beta-kariofilen), ponadto garbniki, związki żywicowe, substancje gorzkie, śluzy, kwasy organiczne i trójterpeny.

Melisa – właściwości lecznicze i działanie

  • uspokajające
  • nasenne
  • przeciwskurczowe

Zastosowanie melisy lekarskiej

Liść melisy właściwości – na uspokojenie

Liść melisy ma bardzo łagodne, a jednocześnie skuteczne właściwości uspokajające. Zmniejsza nadmierne napięcie układu nerwowego. Może być również stosowana na stres i na nerwicę w celu zmniejszenia objawów lęku, takich jak nerwowość i pobudliwość.

Badania sugerują, że zawarty w roślinie kwas rozmarynowy (który znajduje się w melisie) zwiększa dostępność neuroprzekaźników w mózgu znanych jako kwas gamma-aminomasłowy (GABA). Uważa się, że niski poziom GABA w mózgu jest związany z lękiem i innymi zaburzeniami nastroju. [1]Kwon YO, Hong JT, Oh KW. Rosmarinic acid potentiates pentobarbital-Induced sleep behaviors and non-rapid eye movement (NREM) sleep through the activation of GABAA-ergic systems. Biomol Ther … Continue reading

Melisa na sen

Melisa w połączeniu z korzeniem kozłka lekarskiego (walerianą) może pomóc złagodzić niepokój i związane z nim zaburzenia snu, takie jak bezsenność i bezdech senny, a także znacząco poprawić jakość snu. [2]S.F. Müller, S. Klement, A combination of valerian and lemon balm is effective in the treatment of restlessness and dyssomnia in children, Phytomedicine, Volume 13, Issue 6, 2006, Pages 383-387, … Continue reading [3]S. Taavoni, N. Nazem ekbatani, H. Haghani, Valerian/lemon balm use for sleep disorders during menopause, Complementary Therapies in Clinical Practice, Volume 19, Issue 4, 2013, Pages 193-196, ISSN … Continue reading

Uważa się, że połączenie ziół pomaga w zasypianiu, działając bezpośrednio na receptory GABA w mózgu, zapewniając łagodny efekt uspokajający, jednocześnie stymulując produkcję serotoniny, hormonu „dobrego samopoczucia”.

Melisa a funkcje poznawcze

Właściwości melisy wzmacniające funkcje poznawcze wydają się być korzystne, jeśli się jest zestresowanym, ale w przeciwnym razie zioło to ma jedynie działanie uspokajające. Może to również przejawiać się w sposób negatywny, ponieważ osoby zdrowe, które zażywają melisę przed testem poznawczym, wydają się mieć gorsze wyniki niż placebo w zakresie czasu reakcji i tworzenia pamięci (prawdopodobnie związanych z sennością), jednocześnie poprawiając jakość wspomnień (ilość utworzonych prawidłowych wspomnień, a nie „zapamiętywania” czegoś, co się nie zdarzyło).

Herbata z melisy na ciśnienie i serce

Herbata z balsamem cytrynowym może pomóc chronić ogólny stan zdrowia serca. Badania wykazały, że herbata z melisy może obniżać poziom trójglicerydów i poprawiać syntezę cholesterolu. Częste spożywanie naparu z melisy może przyczynić się do obniżenia złego poziomu cholesterolu LDL i obniżenia ciśnienia krwi. [4]Hee-jin Jun, Ji Hae Lee, Yaoyao Jia, Minh-Hien Hoang, Hanna Byun, Kyoung Heon Kim, Sung-Joon Lee, Melissa officinalis Essential Oil Reduces Plasma Triglycerides in Human Apolipoprotein E2 … Continue reading.

Na serce, herbata z melisy działa uspokajająco. Jest pomocna w leczeniu łagodnych zaburzeń rytmu serca (arytmii). Działanie to prawdopodobnie wynika z przeciwzapalnych i kojących właściwości herbaty z melisy. [5]Joukar S, Zarisfi Z, Sepehri G, Bashiri A. Efficacy of Melissa officinalis in suppressing ventricular arrhythmias following ischemia-reperfusion of the heart: a comparison with amiodarone. Med … Continue reading

Wyciąg (ekstrakt) z melisy

Wyciąg (ekstrakt) z melisy reguluje pracę przewodu pokarmowego. Znosi stany skurczowe w jelitach i drogach żółciowych. Ma także działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Niszczy wiele rodzajów bakterii (Gram dodatnie i Gram ujemne), a także bakterie niewrażliwe na antybiotyki. Znane i cenione jest działanie melisy w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy.

Coraz więcej badań wskazuje na to, że melisa może pomóc w leczeniu objawów niestrawności (rozstrój żołądka), zespołu jelita drażliwego (nerwica jelit) i refluksu. Oprócz kwasu rozmarynowego zawiera cytral, cytronelal, linalol, geraniol i beta-kariofilen, z których każdy ma właściwości przeciwskurczowe (spazmolityczne) i wiatropędne.

Zewnętrznie stosowane wyciągi melisy miały znosić bóle stawowe, a także być pomocne w leczeniu czyraków i owrzodzeń.

Melisa – przeciwwskazania i skutki uboczne

Melisa lekarska jest uważana za bezpieczne zioło, ale do krótkotrwałego stosowania. Skutki uboczne melisy mogą obejmować:

  • bóle głowy,
  • mdłości,
  • wzdęcia i gazy,
  • wymioty,
  • niestrawność,
  • zawroty głowy,
  • ból brzucha,
  • bolesne oddawanie moczu,
  • lęk i pobudzenie.

U niektórych osób podczas stosowania miejscowego preparatu z melisy może dojść do rozwoju alergii, znanej jako kontaktowe zapalenie skóry. Należy nałożyć niewielką ilość preparatu na przedramię i odczekać 24 godziny, aby sprawdzić, czy nie pojawiło się zaczerwienienie, wysypka lub podrażnienie. Poważne reakcje alergiczne są rzadkie. Nie stosuj bezpośrednio na skórę nierozcieńczonego olejku melisowego.

Melisa może spowolnić krzepnięcie krwi. Jeśli jesteś umówiona/-y na operację, zaprzestań jej stosowania na co najmniej dwa tygodnie, aby uniknąć nadmiernego krwawienia.

Nadmiar melisy

Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych zwiększa się wraz z wielkością dawki. Można zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia, spożywając mniej niż 2 gramy melisy dziennie.

Nie zaleca się długotrwałego stosowania lub nadużywania melisy. Nie powinna być stosowana jednorazowo dłużej niż cztery miesiące bez przerwy. Bezpieczniej jest jednak przerwać stosowanie melisy lub suplementów z melisą na jeden tydzień po każdych trzech tygodniach używania. Nagłe przerwanie długotrwałego stosowanie może wywołać lęki. [6]Demirci K, Akgönül M, Demirdaş A, Akpınar A. Does Melissa officinalis cause withdrawal or dependence?Med Arch. 2015;69(1):60–61. doi:10.5455/medarh.2015.69.60-61

Duże dawki mogą potencjalnie wpływać na czynność tarczycy, spowalniając produkcję hormonów tarczycy.

Interakcje z lekami

Zanim zaczniesz stosować preparaty z melisą, skonsultuj się z lekarzem, jeśli przyjmujesz:

  • leki na jaskrę,
  • leki tarczycowe,
  • barbiturany,
  • środki uspokajające,
  • leki wpływające na serotoninę.

Należy unikać stosowania wyciągów i suplementów z melisy u dzieci poniżej 12 lat, kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na brak wystarczających badań.

Melisa w czasie ciąży

Chociaż brak dokładnych badań, istnieją raporty informujące, że melisa stymuluje menstruację i może powodować zmiany hormonalne.

Badania na szczurach wykazały anty-gonadotropowe działanie (gonadotropina to hormon produkowany w trakcie ciąży przez zarodek, a potem przez łożysko). [7]Herbal Medicines in Pregnancy and Lactation; Mills, Dugoua, Perri; 2006

Kobiety w ciąży nie powinny używać olejku z melisy.

Herbata z melisy – jak parzyć?

  1. Umieść garść świeżych liści melisy lub 1 łyżkę suszonych liści w sitku do herbaty, w czajniku, dużej filiżance lub kubku.
  2. Zalej gorącą wodą i zaparzaj przez 5 do 10 minut, pod przykryciem, aby zachować lecznicze olejki. Im dłużej liście będą parzone, tym mocniejszy będzie smak. Usuń sitko do herbaty i wyrzuć liście.
  3. Delikatny, cytrynowo-miętowy posmak dobrze komponuje się z miodem i plasterkiem cytryny.

Jak stosować melisę?

Może być spożywana jako herbata, przyjmowany jako suplement – kapsułki, tabletki lub proszek (np. magnez z melisą), wyciąg (ekstrakt), hydrolat, syrop z melisy, lub stosowana na skórę w balsamach i lotionach.

Olejek eteryczny z melisy (olejek melisowy) jest również popularny w aromaterapii, gdzie uważa się, że sprzyja uspokojeniu i łagodzi stres.

Zbiór i suszenie melisy

Liście i ulistnione szczyty pędów długości ok. 10-15 cm zbiera się na początku kwitnienia w maju, czerwcu lub sierpniu, w dni suche, po obeschnięciu rosy. Kwitnie niebiesko-białymi, żółto-białymi lub liliowo-białymi kwiatami.

Jak suszyć? Ziele melisy należy suszyć rozłożone cienką warstwą w miejscach ocienionych lub w suszarniach w temp. nie wyższej niż 35°C.

Bibliografia[+]

Lipa – właściwości

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) i Lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos)  Kwiat lipy szerokolistnej i drobnolistnej jest cennym surowcem ze względu na jej właściwości lecznicze. Lipa ma właściwości uspokajające. Jest stosowana w profilaktyce leczeniu

Więcej »

Dziurawiec Zwyczajny – właściwości

Niewiele ziół jest tak dobrze znanych jak dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum). Popularność ta wynika z jego działania i potwierdzonej badaniami naukowymi i doświadczeniem skuteczności w leczeniu lekkiej i umiarkowanej depresji.

Więcej »
Przewiń do góry